Nền kinh tế chia sẻ (sharing economy) và xu hướng CoEverything

Pinterest LinkedIn Tumblr +

Trong những năm gần đây, nền kinh tế chia sẻ được nhiều doanh nghiệp ưa chuộng. Và chúng nhanh chóng trở thành “cơn sốt” trên thị trường. Sharing economy không chỉ dừng lại ở coworking mà còn đang phát triển nhiều hình thức khác. Tại Việt Nam, nhiều startup mới cũng chọn phát triển theo mô hình này.

1. Nền kinh tế chia sẻ (sharing economy) là gì?

Theo báo cáo của Oxford, nền kinh tế chia sẻ là một trong ba phân khúc chính của PropTech (PropTech là từ viết tắt của property và technology, là tên gọi của bất động sản công nghệ). Và được định nghĩa là một mô hình thị trường dựa trên sự chia sẻ và sử dụng chung bất động sản của cộng đồng.

Thông thường, các nền tảng phát triển theo mô hình này sẽ đóng vai trò là trung gian. Các nền tảng sẽ là kết nối người có nhu cầu và người cung cấp dịch vụ với nhau. Nói một cách đơn giản, nó sử dụng công nghệ để tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi hàng hóa/dịch vụ giữa hai hoặc nhiều bên.

Một số ví dụ điển hình như: Airbnb, Uber, Wework…vv..

Nền kinh tế chia sẻ (sharing economy) còn được gọi với các tên gọi khác là share economy. Hay một số tên gọi như Collaborative Consumption, Collaborative Economy, hay Peer Economy.

2. Nền kinh tế chia sẻ và nền kinh tế truyền thống

Khác với mô hình truyền thống, trong nền kinh tế chia sẻ, quyền sở hữu tài nguyên được phân tán. Chúng cho phép các cá nhân phân chia việc sử dụng những thứ như xe hơi, nhà ở… Hoặc thuê tài sản cá nhân và tài sản thực cho những người dùng có ý định khác.

Ngoài ra, tiêu dùng hợp tác (collaborative consumption) cũng khác với tiêu dùng thương mại tiêu chuẩn. Các chi phí mua hàng hóa/dịch vụ không phải do một cá nhân chịu. Mà thay vào đó, chúng sẽ được chia cho một nhóm lớn hơn. Hoặc được thu hồi bởi một chủ sở hữu thông qua việc thuê hay trao đổi.

3. Một số lĩnh vực đã áp dụng nền kinh tế chia sẻ

Mô hình phát triển này không còn quá mới mẻ, tuy nhiên chưa bao giờ là hết “hot”. Dưới đây là một số lĩnh vực đã áp dụng mô hình sharing economy:

  • Freelancing.

Các công ty phát triển sẽ cung cấp nền tảng nhằm kết nối, cung cấp các công việc phù hợp với người làm việc tự do trên một phạm vi rộng. Ví dụ như Upwork, đây là nền tảng chuyên giúp nhiều người làm việc tự do truyền thống (nhà văn, nhà thiết kế đồ họa, lập trình viên..v.v.) kết nối với các chủ doanh nghiệp muốn thuê. Hay Care.com chuyên chăm sóc cho cả trẻ em và người già.

  • Coworking.
sharing-economy-coworking

Coworking – chia sẻ không gian làm việc chung.

Các công ty cung cấp không gian làm việc mở chung. Hiểu một cách đơn giản là bạn có thể không cùng công ty, không cùng ngành nghề nhưng có thể sử dụng chung một không gian làm việc với nhau. Bạn có thể thuê một bàn làm việc mà không phải mua bất kỳ bộ bàn ghế nào. Hoặc bạn thuê một phòng làm việc mà không phải trả toàn bộ chi phí của tòa nhà.

Thay vào đó, bạn chỉ cần trả một mức phí hợp lý hàng tháng để làm việc trong không gian đấy. Ngoài ra, bạn có thể được cung cấp một số lợi ích khác như không gian hội họp, internet, cà phê hay cả bia, rượu..vv.. Wework là một cái tên tiêu biểu trong mô hình coworking này.

  • Sharing resources.

Đây là mô hình cung cấp nền tảng giúp bạn có thể chia sẻ tài nguyên như công cụ, thiết bị nhà bếp từ các hàng xóm của mình. Thay vì mua một công cụ chuyên dụng cho một dự án.  Và bạn biết mình chỉ sử dụng một lần nên việc mua chúng quá tốn kém. Các nền tảng phát triển sẽ tạo điều kiện để mọi người có thể kết nối và vay mượn từ hàng xóm của họ.

  • Fashion.

Các trang web cho phép các cá nhân có thể mua, bán hoặc thuê quần áo, giày dép và phụ kiện mới hay đã qua sử dụng. Một số nền tảng phát triển theo mô hình này như Poshmark, threadUP hay Rent the Runway.

  • Peer-to-Peer lending.

Nền tảng theo mô hình này sẽ cho phép người có nhu cầu vay dễ dàng tìm đến các cá nhân cho vay. Tại đó, họ có thể thỏa thuận mức cho vay và lãi suất phù hợp cho cả hai. Thông thường, chi phí và lãi suất vay qua các nền tảng này rẻ hơn nhiều so với hình thức vay truyền thống. Đồng thời, thủ tục vay cũng khá dễ dàng, không rườm rà, phức tạp như khi vay tại các ngân hàng.

  • Car sharing
car-sharing

Car sharing – mô hình giúp các cá nhân có thể chia sẻ xe với nhau

Mô hình này cung cấp nền tảng giúp các cá nhân có thể chia sẻ xe với nhau. Nền tảng cho phép các tài xế riêng lẻ hoạt động như dịch vụ taxi. Nền tảng sẽ cách cung cấp cho họ cách an toàn để tìm kiếm khách hàng và được trả tiền. Hãy liên tưởng đến Grab, Uber hay Lyft sẽ giúp bạn dễ hiểu hơn về mô hình này.

  • CoLiving.
sharing-economy-coliving

CoLiving – mô hình sống chung nhà.

Các nền tảng sẽ giúp bạn chia sẻ không gian nhà ở với những người có nhu cầu. Ví dụ, bạn đang sở hữu một vài căn hộ nhỏ nhưng bạn chỉ ở một căn hộ. Thay vì để các căn hộ còn lại nhàn rỗi thì bạn có thể đăng lên một nền tảng mô hình co-living để kiếm thu nhập. Hay bạn chỉ có căn hộ đó nhưng trong vòng 3 tháng tới bạn đi công tác xa không dùng tới nhưng tiền nhà vẫn phải trả. Bạn cũng có thể cho thuê lại trong thời gian ngắn hạn là một hoặc hai tháng để có thêm thu nhập cho mình. Điển hình là nền tảng Airbnb.

Ngoài ra, sharing economy không chỉ dừng lại ở đó mà còn phát triển theo xu thế CoEverything. Một số hướng đi mới như CoWarehousing (đồng sở hữu nhà kho), CoInvestor (cùng đầu tư ) hay CoKitchening (đồng sở hữu nhà bếp) cũng đang rất thu hút các doanh nghiệp, đặc các startup mới.

4. Những bất cập trong nền kinh tế chia sẻ

Ngoài những tiện lợi mang lại, hình thức phát triển này cũng có một số bất cập sau đây:

  • Quy định pháp luật chưa rõ ràng, chắc chắn.

Thực tế, các doanh nghiệp cung cấp nền tảng sẽ được ràng buộc chắc chắn hơn với cơ quan chính quyền, pháp luật. Nhưng đối với cá nhân cung cấp hay sử dụng dịch vụ trong nền tảng đó có thể không tuân theo một số quy định đã đặt ra.

Ví dụ, khách đặt phòng trên Airbnb làm hư hỏng vật dụng trong căn phòng họ đã thuê. Nhưng họ lại chối bỏ trách nhiệm và không đền bù thiệt hại. Nhà cung cấp nền tảng chỉ là trung gian. Nên đôi khi họ cũng sẽ không giải quyết hay chịu trách nhiệm về vấn đề này. Do đó, bạn phải tự mình giải quyết hoặc chỉ đành “ngậm đắng nuốt cay” cho qua chuyện.

  • Thông tin dịch vụ cung cấp trên nền tảng là “ảo”.

Đôi khi, một số nền tảng không kiểm duyệt thông tin chặt chẽ dẫn đến tình trạng thông tin “ảo”. Những lời quảng cáo, giới thiệu, thông tin, hình ảnh cung cấp khác xa với thực tế.

  • Thiếu sự giám sát của chính phủ, dẫn đến sự lạm dụng nghiêm trọng của cả người mua và người bán trong nền kinh tế chia sẻ.

Tóm lại, mặc dù có những bất cập nhưng các doanh nghiệp cũng đang tìm cách để hạn chế tối đa những bất cập có thể xảy ra. Những mặt lợi mà nền kinh tế chia sẻ mang lại vẫn đáng kể hơn nhiều. Nền kinh tế chia sẻ đã phá vỡ rào cản. Chúng làm thay đổi hình thức kinh doanh truyền thống và hành vi tiêu dùng trước đây. Sharing economy giúp mọi người giảm sự lãng phí tài nguyên, tiết kiệm được nhiều chi phí cũng như tăng hiệu quả kinh doanh. Và thực tế cho thấy, xu thế CoEverything đã và đang ngày càng phát triển.

Bài viết tham khảo thông tin từ Forbes, Investopedia và báo cáo của đại học Oxford.

Thanh Nhị

Share.

About Author

Leave A Reply

%d bloggers like this: