3 sai lầm chí mạng đưa đại gia công nghệ đầu ngành Toshiba đến bờ vực sụp đổ

Pinterest LinkedIn Tumblr +

Toshiba – một gã đại gia công nghệ đầu ngành đang vật lộn với tình cảnh không chắc chắn “khả năng sống sót” của mình. Với 3 sai lầm chí mạng chỉ trong vòng 10 năm hãng công nghệ lớn này đã rơi vào bờ vực phá sản.

I. Vị trí của người dẫn đầu

80 năm trước, Toshiba đang ở vị trí dẫn đầu về phát minh công nghệ.

Toshiba được thành lập vào năm 1939, bởi sự hợp nhất của 2 công ty Tokyo Electric Company và Shibaura Engineering Works. Cả hai đều là những tên tuổi tiên phong thời bấy giờ. Không lâu sau đó,Toshiba nổi lên thành thương hiệu tiên phong trong nhiều lĩnh vực, từ băng hình, tivi, máy lạnh tới hệ thống phân loại bưu phẩm.

Không chỉ thành công trong nước, Toshiba nổi lên trên toàn cầu vào những năm 1980 và 1990. Đây cũng là khoản thời gian chính phủ Nhật Bản tung ra chính sách với các khoản vay lãi suất thấp, những khoản trợ cấp và các chính sách hạn chế cạnh tranh nhằm hỗ trợ các gã khổng lồ công nghệ trong nước xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài. Đỉnh cao là năm 1985, công ty này đã tung ra chiếc máy tính xách tay đại chúng đầu tiên T1100, chiếc laptop tương thích IBM đầu tiên trên thế giới.

“Laptop trên thị trường bấy giờ đều có khiếm khuyết,” theo John Rehfeld, người đã đem T1100 ra thị trường toàn cầu, “Đó là lý do Toshiba trở nên nổi bật, một chiếc máy tính xách tay có khả năng hoạt động như một máy bàn.”

Trong quá trình nghiên cứu và phát triển, Toshiba vô tình phát minh ra bộ nhớ NAND flash – thành phần chính trong hầu hết các sản phẩm phần cứng hiện đại. Con chip được sử dụng rộng rãi trong máy ảnh số, mp3, điện thoại thông minh, USD… giúp thương hiệu này duy trì vị trí dẫn đầu trong một thời gian dài. Hãng đã duy trì vị thế nhà sản xuất NAND flash hàng đầu cho đến ngày nay.

Trong những năm 1990 – 2000, hãng đã trở thành một trong những nhà cung cấp máy tính xách tay hàng đầu thế giới, đồng thời vẫn duy trì vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực NAND flash. Đến năm 2007, Toshiba chiếm gần 20% thị trường bán lẻ laptop tại Mỹ.

Tuy nhiên, 3 sai lầm “chí mạng” đã đạp đổ một tượng đài công nghệ 80 năm tuổi chỉ trong 10 năm.

Logo Toshibaa. Nguồn: Nikkei Asian Reveiw

II. 3 sai lầm chí mạng của Toshiba

1. Lạc hậu về công nghệ – đánh mất vị trí dẫn đầu

Ngay sau giai đoạn “Hoàng kim” của mình, Toshiba bước vào thời kỳ bùng nổ Internet với vị thế là một trong những thương hiệu hàng đầu. Vào đầu những năm 2000, khi số lượng người dùng mong muốn sở hữu máy tính cá nhân tăng đột biến, tạo nên một thị trường đầy tiềm năng. 

Lúc này, các thương hiệu nhanh chóng chớp được thời cơ không phải là những “tai to mặt lớn” trên thị trường mà lại là những thương hiệu giá rẻ của Đài Loan như Acer và Asus. Từng là doanh nghiệp gia công và kinh doanh phụ kiện, nhưng Acer và Asus nhanh chóng nhảy vào sản xuất laptop giá rẻ khi thấy được sự màu mỡ của thị trường. Tiếp đó, Lenovo và rất nhiều nhãn hiệu không tên tuổi từ Trung Quốc cũng gia nhập vào thị trường với những mẫu laptop không thể rẻ hơn. 

Trong khi các hãng Toshiba, Sony và những hãng điện tử khác của Nhật vẫn chỉ tập trung vào hình ảnh thương hiệu và chất lượng sản phẩm, những tố chất bị coi là “dư thừa” đối với người dùng trẻ tuổi, họ xem laptop chỉ là một trong những thiết bị điện tử thông thường như TV hoặc máy giặt và với họ, giá thành rẻ là yếu tố quyết định hàng đầu.

Không những thế, cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008 ập đến khiến hầu bao của khách càng bị “siết chặt”, biến những năm 2000 thành một cơn ác mộng với Toshiba khi doanh thu mảng máy tính cá nhân sụt giảm hơn 80% từ năm 2007 đến 2015.

2. Sai lầm quản trị dẫn đến vụ bê bối chấn động

Năm 2015, một cuộc điều tra sau tố giác tiết lộ tập đoàn này đã phóng đại lợi nhuận kinh doanh đến 1,2 tỷ đô la lợi nhuận trước thuế vào thời điểm kinh doanh khó khăn.

Xuất phát từ việc muốn trấn an các cổ đông, giám đốc điều hành khi đó là Atsutoshi Nishida, người đã từng góp tay xây dựng vị thế từ những ngày phát triển T1100, đã đặt mục tiêu lợi nhuận cao phi thực tế cho bộ phận kinh doanh máy tính cá nhân.

Dưới áp lực từ CEO và một thị trường quá nghèo nàn, nhân viên Toshiba lúc này đành phải… “chế số liệu” thay vì chấp nhận thất bại.

Trong bản tường trình dày hơn 300 trang, các điều tra viên xác nhận rằng CEO Nishida nhiều lần khuyến khích phòng tài chính, kế toán làm “giả” số liệu. 

Scandal này được xem là lớn nhất trong lịch sử các doanh nghiệp Nhật Bản kể từ sau bê bối của Tập đoàn Olympus hồi năm 2011. Nó cũng làm rộ ra vấn đề “cốt lõi” của Toshiba, như các doanh nghiệp Nhật bản khác, nhân viên cấp dưới quá sợ hãi việc trình “tin xấu” lên lãnh đạo, những người không bao giờ chịu lắng nghe. Từ đó, khả năng sáng tạo và ứng biến của Toshiba với một thị trường thay đổi liên tục đã hoàn toàn biến mất.

3. Đầu tư sai lầm

Trong nỗ lực đa dạng hóa ngành nghề, năm 2006, Toshiba đã bỏ ra đến 5,4 tỷ USD để thâu tóm Westinghouse – nhà thầu xây dựng các dự án hạt nhân lớn tại Mỹ. Dù không có kinh nghiệm trong lĩnh vực này, nhưng Toshiba vẫn tin tưởng vì thị trường sản xuất điện hạt nhân đang chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển thần tốc với những lời hứa hẹn về những khoản vay và những chính sách ưu đãi có lợi đến từ chính quyền Hoa Kỳ.

Thế nhưng năm 2011, thảm họa đã ập đến, một cơn sóng thần hủy diệt ập vào bờ biển Nhật Bản tạo ra cuộc khủng hoảng nhà máy điện hạt nhân Fukushima I, khiến Nhật và hàng loạt nước khác đóng cửa toàn bộ dự án hạt nhân và ngừng nghiên cứu lĩnh vực này.

Sự kiện trên chẳng khác nào một cơn sóng thần đánh thẳng vào Westinghouse và Toshiba khiến doanh nghiệp này đắm chìm trong nợ. Hàng loạt dự án bị từ chối khiến Westinghouse không còn đường lui và phải nộp đơn phá sản vào năm 2017. Phi vụ đầu tư này đã khiến Toshiba tổn thất hơn 6 tỷ USD, nhiều hơn cả số tiền mà tập đoàn đã bỏ ra để mua Westinghouse.

Để tránh thảm họa tài chính trên, Toshiba đành phải bán mảng kinh doanh bộ nhớ cho Quỹ đầu tư Bain Capital với giá 18 tỷ USD, dù đây là một trong những lĩnh vực hiếm hoi mà Toshiba đang dẫn đầu và mang lại lợi nhuận.

3 sai lầm của Toshiba

III. Kết quả

Dần đánh mất chính mình, vào 2010 Toshiba bắt đầu chuyển giao quá trình sản xuất TV cho các nhà thầu bên ngoài. Đến năm 2016, Toshiba chấm dứt việc kinh doanh laptop ngoài lãnh thổ Nhật Bản để tập trung chăm sóc “sân nhà”, nhưng hướng đi trên chỉ khiến thị phần của Toshiba ngày một “teo tóp”, từ 20% năm 1996 xuống chỉ 5% vào 2016.

Cầm cự đến năm 2018, Toshiba một lần nữa buộc phải bán 80% cổ phần công ty sản xuất laptop của mình cho Sharp với giá 36 triệu USD.

Và tới tháng 8 năm nay, số cổ phiếu còn lại được chuyển giao cho Sharp, đánh dấu chương cuối chuyến phiêu lưu của “máy tính Toshiba”.

>>> Xem thêm: Elon Musk: Hành trình khởi nghiệp của một thiên tài về công nghệ

Bài viết sử dụng thông tin từ CafeF và VnExpress

Hoài Xuân 

Share.

About Author

Leave A Reply

%d bloggers like this: